Theo thông lệ hàng năm, vào khoảng tháng 3, Hội đồng Giáo sư nhà nước sẽ thông báo kế hoạch xét công nhận đạt tiêu chuẩn chức danh giáo sư (GS), phó giáo sư (PGS).

Năm nay, dù gần hết tháng 6, kế hoạch xét công nhận đạt tiêu chuẩn chức danh giáo sư, phó giáo sư vẫn chưa được công bố.
Trao đổi với phóng viên Dân trí về vấn đề này, Tiến sĩ (TS) Vũ Minh Đức, Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục (Bộ Giáo dục và Đào tạo) Bộ đang khẩn trương xây dựng, ban hành Thông tư quy định tiêu chuẩn, điều kiện, quy trình bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh GS, PGS, thay thế các quy định hiện hành. 

Theo kế hoạch của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thông tư này dự kiến ban hành vào quý III năm nay. “Sau khi thông tư của Bộ được ban hành, các cơ sở giáo dục đại học sẽ triển khai việc xét, bổ nhiệm chức danh GS, PGS năm 2026”, ông Đức cho hay.

Việc xây dựng thông tư nhằm thực hiện quy định tại Luật Giáo dục đại học, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Theo đó, Điều 29 luật này quy định: "Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định tiêu chuẩn, điều kiện, quy trình bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh GS, PGS. Cơ sở giáo dục đại học thực hiện việc bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh GS, PGS”.

Thông tin chi tiết hơn, ông Vũ Minh Đức cho biết quy trình xét công nhận và bổ nhiệm chức danh GS, PGS sẽ được xây dựng theo hướng phân cấp cho các cơ sở giáo dục đại học.

Theo quy định hiện hành, việc xét công nhận đạt tiêu chuẩn chức danh GS, PGS thực hiện qua 3 cấp: các cơ sở giáo dục đại học thành lập hội đồng cơ sở để xem xét, đánh giá, chọn ứng viên đủ tiêu chuẩn, đề xuất lên Hội đồng ngành/liên ngành thẩm định; sau khi thẩm định, Hội đồng ngành/liên ngành trình Hội đồng Giáo sư Nhà nước xem xét, công nhận đạt chuẩn chức danh. Cơ sở giáo dục đại học căn cứ nhu cầu, bổ nhiệm các ứng viên đã được công nhận đạt chuẩn chức danh.

Về quy trình mới đang được đề xuất, sẽ giao cho cơ sở giáo dục đại học chịu trách nhiệm toàn bộ quá trình xét, bổ nhiệm chức danh GS, PGS. Bộ dự kiến phân cấp mạnh mẽ gắn liền với trách nhiệm giải trình, đề cao vai trò của người đứng đầu cơ sở giáo dục đại học.

Việc giao quyền chủ động cho các cơ sở giáo dục đại học trong việc xét, bổ nhiệm chức danh GS, PGS gắn liền với trách nhiệm giải trình của đơn vị. Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ không can thiệp sâu vào khâu đánh giá chuyên môn hay trực tiếp phê duyệt, rà soát lại từng hồ sơ.

Thay vào đó, Bộ sẽ giám sát quy trình xét bổ nhiệm nhằm kiểm tra tính chính xác, minh bạch, giải quyết các phản ánh, khiếu nại nếu có. Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục cho biết thêm, điểm điều chỉnh quan trọng trong quy định mới về xét, bổ nhiệm GS, PGS là việc bổ nhiệm các chức danh này gắn với vị trí việc làm, định hướng phát triển của cơ sở giáo dục đại học.

Bên cạnh đó, chuyển từ cơ chế xét công nhận chức danh GS, PGS theo mô hình tập trung sang cơ chế để các cơ sở giáo dục đại học trực tiếp tuyển chọn, bổ nhiệm và quản lý đội ngũ học thuật trình độ cao.